Kamica Nerkowa

Ogólne zalecenia dietetyczne  prewencji kamicy nerkowej

Ze względu na to, że nie zawsze można sformułować konkretne wytyczne żywieniowe, ponieważ nie ma możliwości zbadania składu złogu, opracowano ogólny wykaz dietetycznych zaleceń prewencji kamicy nerkowej. Dokładne wskazania dietetyczne wspomagające leczenie kamicy przedstawili Wahl i Hess w tzw. diecie zdrowego rozsądku.

Według autorów kluczowym aspektem jest systematyczne nawadnianie w okresach po posiłkowych oraz w nocy, co najmniej 2,5 litrami płynów.

Posiłki zawierające białko zwierzęce należy jeść 5-7 razy w tygodniu, ale nigdy 2 razy w ciągu dnia. Podaż białka powinna być na poziomie ≤1g/kg mc/d.

Nie należy redukować spożycia wapnia, które powinno wynosić co najmniej 800-1000 mg dziennie.

Suplementy wapnia zaleca się spożywać razem z posiłkami, a suplementy witaminy C w ilości nie większej niż 2g/d.

Warzywa i owoce należy dostarczać organizmowi minimum raz dziennie, próbując przy tym wyeliminować z diety szczawiany.Ograniczeniu podlega konsumpcja sacharozy i soli kuchennej.

Diagnostyka kamicy nerkowej

Rozpoznanie kamicy moczowej opiera się na dokładnie zebranym wywiadzie chorobowym, badaniu przedmiotowym, laboratoryjnym oraz diagnostyce obrazowej
Szczególny nacisk kładzie się na informacje dotyczące nawyków żywieniowych oraz długotrwałe stosowanych leków, przede wszystkim tych, które mają wpływ na odczyn moczu.

Należą do nich efedryna, preparaty wapnia i witaminy oraz leki zwiększające ryzyko rozwoju kamicy, takie jak indinawir, triamteren oraz przyjmowane doustnie inhibitory anhydrazy węglanowej.

Istotne są również dane na temat przebytych zakażeń układu moczowego, a także wywiad rodzinny dotyczący obecności złogów w drogach moczowych i rodzaju stwierdzonych zaburzeń metabolicznych u członków rodziny.

Rutynowo należy wykonać badanie ogólne oraz posiew moczu. Krwiomocz mikro- lub makroskopowy jest obecny u większości chorych.

Badanie osadu pozwala
na identyfikację kryształów, a tym samym pośrednio określa skład chemiczny złogu.
W przypadku obciążenia rodzinnego i nawracającej kamicy nerkowej, mocz do badania powinien pochodzić z 24-godzinnej zbiórki lub z każdego innego okresu w ciągu dnia, przy czym ogólnie zaleca się dwukrotne pobranie próbek. Na podstawie dobowej zbiórki moczu określa się diurezę.

W moczu bada się

pH oraz wydalanie wapnia, fosforu, kwasu moczowego, szczawianów, cytrynianów sodu i kreatyniny .

We krwi bada się;

stężenie wapnia, fosforanów nieorganicznych, magnezu, potasu, kwasu moczowego, mocznika i kreatyniny. Podwyższone stężenie kwasu moczowego wskazuje na nieprawidłowości w metabolizmie puryn. Oznaczenie stężenia wapnia w surowicy pomaga w zdiagnozowaniu ewentualnej pierwotnej nadczynności przytarczyc
i hiperkalcemii.

Leczenie

 

Przy braku reakcji organizmu na modyfikacje diety konieczne jest wprowadzenie równocześnie z dietą terapii farmaceutycznej.

Ważne miejsce zajmują diuretyki triazydowe,

zmniejszające wydalanie wapnia i dodatkowo wpływające korzystnie na gęstość mineralną kości . Ponieważ głównym skutkiem ubocznym zażywania diuretyków tiazydowych jest hipokalemia, która prowadzi do zmniejszenia wydalania cytrynianów z moczem, powinno się je podawać razem z cytrynianem potasu .

Duże znaczenie w farmakoterapii kamicy ma też allopurynol, zmniejszający wytwarzanie kwasu moczowego w moczu

W ramach zaleceń profilaktyki kamicy moczowej na uwagę zasługuje naturoterapia.

Leczenie zabiegowe kamicy nerkowej

Leczenie kamicy moczowej powinno obejmować dolegliwości związane z atakiem kolki nerkowej. W celu zmniejszenia bólu podaje się opioidowe leki przeciwbólowe, niesteroidowe leki przeciwzapalne oraz płyny.

Kamień w tym czasie zostanie wydalony lub cofnie się do miedniczki . Większość kamieni moczowych o średnicy mniejszej od 7 mm jest wydalana samoistnie. W przeciwnym przypadku, w celu usunięcia złogu wprowadza się jedną z wielu technik zabiegowych .

Stosuje się następujące zabiegi:
ESWL(extracorporeal shock wave lithotripsy) – litotrypsja falami uderzeniowymi generowanymi pozaustrojowo. Leczenie opiera się na przemieszczaniu przez ciało zogniskowanej fali wstrząsowej, która rozbija kamienie. Jej skuteczność ocenia się na 50-95%. ESWL może być stosowana tylko wtedy, gdy nie występuje zatrzymanie moczu.
URS (ureterorenoskopia) – złogi są usuwane lub rozbijane pod kontrolą wzrokową za pomocą ureterorenoskopu. Skuteczność leczenia ocenia się na 60-95% .

PCNL (percutaneous nephrolithotony) – przezskórna nefrolitotrypsja, która pozwala usunąć złogi z układu kielichowo-miedniczkowego nerki lub górnego odcinka moczowodu przez przetokę nerkową. Wyleczalność jest rzędu 90%. Jest wskazana przy kamieniach większych niż 2 cm .

Choroby, które sprzyjają pojawieniu się kamicy nerkowej
10                                                                             1. Nadciśnienie tętnicze,

                                                                              2. Hipokaliemia,

                                                                               3. Choroba Denta,

Jest to dziedziczna choroba charakteryzuje się białkomoczem , oraz podwyższonym stężeniem wapnia w moczu . W między czasie tworzy się kamica nerkowa i stopniowo rozwija się niewydolność nerek.

4. Nowotwory (piersi, płuca, nerki, głowy i szyi, chłoniaki, szpiczak),

U pacjentów powstają kamienie szczawianowo-wapniowe oraz liczne zwapnienia w nerkach.Później stopniowo rozwija się niewydolność nerek.

5. Operacje związane z usunięciem jelita grubego ,

Jest to czynnik ryzyka rozwoju kamicy moczanowej.

6. Choroba Chrona, przewlekłe zapalenie trzustki, operacje na jelicie cienkim,

Najczęściej tworzą się kamienie szczawianowo-wapniowe

7. Dna moczanowa,

U pacjentów chorujących na dnę moczanową dochodzi do podwyższenia poziomu kwasu moczowego we krwi, a następnie w moczu. Powstają mieszane kamienie moczanowo-szczawianowo-wapniowe.

8. Nerkowa kwasica cewkowa,

U pacjentów z nerkową kwasicą cewkową dochodzi do zwiększonego wydalania wapnia z moczem ,oraz zmniejszonego wydalania cytrynianu z moczem . Najczęściej powstają kamienie fosforanowo-wapniowe.

9. Cystynuria,

Do moczu przedostaje się wiele aminokwasów, ale w normie ulegają one prawie całkowitemu wchłanianiu zwrotnemu w nerkach. Przy wrodzonym defekcie genetycznym (cystynuria), może dochodzić do zmniejszonego wchłaniania niektórych z nich i – co z tym się wiąże – podwyższenia stężenia w moczu. Tak dzieje się w przypadku cystynurii. Przy jej dużym stężeniu, w moczu wytrąca się ona w formie kryształków, które dają początek przyszłym kamieniom.

10. Łagodny przerost gruczołu krokowego, zwężenie cewki moczowej,

Przewlekłe zaleganie moczu, szczególnie przy współistnieniu zakażenia układu moczowego, jest czynnikiem rozwoju kamicy pęcherza moczowego.

11. Długie unieruchomienie (zabiegi ortopedyczne, chorzy neurologiczni),

U pacjentów z długotrwałym unieruchomieniem dochodzi do zwiększonego wydalania wapnia z moczem , oraz zmniejszonego wydalania cytrynianu z moczem. Najczęściej powstają kamienie szczawianowo-wapniowe.