Fosfor i Chleb w Diecie Nerkowej: Jak Wybierać Chleb, Który Dba o Nerki?
Jak Wybierać Chleb, Który Dba o Nerki?
Fosfor jest pierwiastkiem występującym we wszystkich rodzajach pożywienia. Dla organizmu jest ważny jako budulec kości i zębów. Zapotrzebowanie naszego organizmu na fosfor jest niewielkie i zazwyczaj spożywamy go za dużo.
Zdrowe nerki, tak jak w przypadku wody, sodu i potasu, skutecznie usuwają nadmiar fosforu z moczem. Niewydolne nerki tracą zdolność wydalania fosforu stosunkowo wcześnie, stąd zaczyna stopniowo gromadzić się w organizmie już u pacjentów ze średnio zaawansowaną niewydolnością nerek. Wraz z postępem niewydolności rośnie stężenie fosforu we krwi.To z kolei może powodować poważne problemy zdrowotne, takie jak osłabienie kości, swędzenie skóry oraz zwiększone ryzyko chorób serca.
Dlaczego nadmiar fosforu jest groźny dla nerek?
Nadmiar fosforu w organizmie nie jest odczuwany bezpośrednio po spożyciu bogatych w fosfor produktów, lecz objawi się za kilka miesięcy bólami kości i stawów! Po latach dojdzie również do zaawansowanej, wtórnej nadczynności przytarczyc i przyśpieszenia wapnienia ścian naczyń krwionośnych,
Wysokie stężenie fosforu we krwi (hiperfosfatemia) może prowadzić do:
- Odwapnienia kości, co zwiększa ryzyko osteoporozy i złamań.
- Dochodzi do obniżenia stężenia wapnia we krwi poprzez wytrącanie się soli wapniowo-fosforanowych odkładających się w postaci złogów w sercu, mięśniach i naczyniach krwionośnych,
- Zaburzeń hormonalnych,
Zmiany w zaleceniach dotyczących fosforu
Tradycyjnie, osobom z chorobami nerek zalecano unikanie chleba pełnoziarnistego na rzecz białego pieczywa ze względu na większą zawartość fosforu w produktach pełnoziarnistych. Jednak aktualne badania wykazały, że istotnym czynnikiem jest biodostępność fosforu, czyli stopień, w jakim organizm go wchłania.
Fosfor w produktach roślinnych (np. w pełnych ziarnach, fasoli, orzechach czy soczewicy) występuje głównie w postaci fitynianów, które organizm człowieka przyswaja jedynie w około 30%. Dla porównania, fosfor zawarty w mięsie i nabiale jest wchłaniany na poziomie 80-90%, a fosfor z dodatków do żywności niemal w 100%. W 2020 roku zostały zaktualizowane wytyczne dotyczące diety dla osób z przewlekłą chorobą nerek, podkreślając znaczenie źródła fosforu w ocenie jego wpływu na organizm.
Dzięki tej wiedzy obecne zalecenia pozwalają na umiarkowane spożycie pełnoziarnistego pieczywa przez osoby z PChN, zwłaszcza jeśli ich poziom fosforu we krwi jest stabilny. Kluczowe jest unikanie dodatków fosforanowych, które są znacznie bardziej problematyczne niż naturalny fosfor zawarty w ziarnach.
Ważne!
Największy wpływ na stężenie fosforu we krwi u osób z PChN ma zawartość
w diecie fosforanów nieorganicznych i produktów pochodzenia zwierzęcego, a
najmniejszy – zawartość produktów pochodzenia roślinnego.
Chleb w diecie nerkowej – na co zwrócić uwagę?
Chleb to podstawowy element codziennej diety, ale nie wszystkie jego rodzaje są odpowiednie dla osób z PChN. Wybierając chleb, warto zwrócić uwagę na:
- Unikanie fosforanów dodanych – Niektóre chleby, zwłaszcza pieczywo paczkowane i długo przechowywane. Warto sprawdzać skład na etykietach.
- Zawartość pełnych ziaren – Pełnoziarniste pieczywo zawiera więcej błonnika i składników odżywczych, ale także więcej naturalnego fosforu. Ponieważ naturalny fosfor z roślin jest gorzej przyswajalny niż ten z produktów zwierzęcych czy dodatków spożywczych, osoby z PChN mogą spożywać pełnoziarniste pieczywo w umiarkowanych ilościach.
- Sód i konserwanty – Oprócz fosforu warto kontrolować zawartość sodu, który może prowadzić do nadciśnienia i zatrzymywania wody w organizmie, co dodatkowo obciąża nerki.
- Domowe wypieki i pieczywo rzemieślnicze – Pieczywo wypiekane tradycyjnie, bez dodatków chemicznych, może być lepszym wyborem niż sklepowe wersje zawierające fosforany.
- Zawartość błonnika – Błonnik pomaga regulować poziom cukru we krwi i wspiera zdrowie jelit, co jest istotne dla osób z chorobami nerek.
Chleb na zakwasie a dieta nerkowa
Chleb na zakwasie często budzi zainteresowanie, jednak nie zawsze jest najlepszym wyborem dla osób z chorobami nerek. Proces fermentacji nadaje mu charakterystyczny smak, ale niekoniecznie zwiększa jego wartość odżywczą. Większość chlebów na zakwasie produkowana jest z białej mąki, co oznacza, że ma mniej błonnika i składników odżywczych niż chleb pełnoziarnisty. Zawsze warto sprawdzać etykiety, aby upewnić się, że zawiera pełne ziarna.
Czy chleb żytni jest dobry dla nerek?
Nie każdy chleb żytni jest pełnoziarnisty. Wiele komercyjnych chlebów żytnich produkowanych jest z oczyszczonej mąki żytniej, podobnie jak biały chleb pszenny. Aby mieć pewność, że wybierasz zdrową opcję, szukaj chleba z „mąki żytniej pełnoziarnistej”.
Polecane rodzaje chleba dla osób z chorobami nerek
- Chleb żytni pełnoziarnisty – Lepsza opcja niż zwykły chleb żytni, bogaty w błonnik i minerały.
- Chleb pszenny niskobiałkowy – Specjalistyczne pieczywo dla osób na diecie niskobiałkowej, często zalecanej w PChN.
- Chleb owsiany lub orkiszowy – Alternatywa dla tradycyjnego pieczywa pełnoziarnistego, z korzystniejszym profilem składników mineralnych.
Podsumowanie
Osoby z chorobami nerek powinny świadomie wybierać pieczywo, zwracając uwagę na zawartość fosforu, sodu i błonnika. Pełnoziarniste pieczywo jest obecnie uznawane za lepszy wybór niż biały chleb, ponieważ fosfor w nim zawarty jest mniej przyswajalny. Unikanie wysoko przetworzonych produktów i sięganie po naturalne, domowe wypieki może pomóc w utrzymaniu zdrowej diety.
