Jak Wybierać Chleb, Który Dba o Nerki?

Fosfor jest składnikiem mineralnym potrzebnym m.in. do budowy kości i zębów oraz prawidłowej pracy komórek. W przewlekłej chorobie nerek jego gospodarka może stopniowo ulegać zaburzeniu, ale nie oznacza to, że każda osoba z PChN powinna automatycznie ograniczać wszystkie produkty zawierające fosfor. Znaczenie mają przede wszystkim wyniki badań, stadium choroby, źródło fosforu w diecie oraz obecność dodatków fosforanowych w żywności.

Dlaczego zbyt wysokie stężenie fosforu może być problemem w PChN?

Nadmiar fosforu w organizmie nie jest odczuwany bezpośrednio po spożyciu bogatych w fosfor produktów, lecz objawi się za kilka miesięcy bólami kości i stawów! Po latach dojdzie również do zaawansowanej, wtórnej nadczynności przytarczyc i przyśpieszenia wapnienia ścian naczyń krwionośnych,

Wysokie stężenie fosforu we krwi (hiperfosfatemia) może prowadzić do:

• Odwapnienia kości, co zwiększa ryzyko osteoporozy i złamań.
• Dochodzi do obniżenia stężenia wapnia we krwi poprzez wytrącanie się soli wapniowo-fosforanowych odkładających się w postaci złogów w sercu, mięśniach i naczyniach krwionośnych,
• Zaburzeń hormonalnych,

Zmiany w zaleceniach dotyczących fosforu

Dawniej osobom z PChN często zalecano wybieranie jasnego pieczywa zamiast pełnoziarnistego, ponieważ zawiera ono mniej fosforu ogółem. Dziś wiemy, że sama ilość fosforu w tabeli nie mówi wszystkiego. Znaczenie ma również jego źródło i biodostępność. Fosfor naturalnie obecny w produktach roślinnych jest wchłaniany słabiej niż fosfor z produktów zwierzęcych, a szczególną uwagę warto zwracać na dodatki fosforanowe stosowane w żywności przetworzonej. Dlatego pieczywo pełnoziarniste nie musi być automatycznie eliminowane z diety osoby z PChN.

Ważne!

Największy wpływ na stężenie fosforu we krwi u osób z PChN ma zawartość
w diecie fosforanów nieorganicznych i produktów pochodzenia zwierzęcego, a
najmniejszy – zawartość produktów pochodzenia roślinnego.

Na co patrzeć przy wyborze chleba w PChN?

Przy wyborze pieczywa nie warto kierować się wyłącznie informacją, ile fosforu zawiera dany produkt. Ważne są także jego źródło, obecność dodatków fosforanowych, zawartość soli oraz wielkość porcji. W PChN szczególną uwagę warto zwracać na skład pieczywa przemysłowego, ponieważ fosforany dodane technologicznie są wchłaniane znacznie lepiej niż fosfor naturalnie obecny w żywności. KDOQI zaleca uwzględnianie biodostępności fosforu oraz ograniczanie produktów z dodatkami fosforanowymi, zamiast oceniania żywności wyłącznie na podstawie całkowitej zawartości fosforu.

lista praktyczna:

• sprawdź skład i szukaj dodatków zawierających „fosforan” / „phosphate”,
• zwróć uwagę na sód/sól,
• nie zakładaj automatycznie, że pieczywo pełnoziarniste jest gorsze,
• oceniaj porcję i częstotliwość, nie tylko produkt,
• decyzję o ograniczaniu fosforu opieraj na wynikach i trendach fosforu, wapnia i PTH, a nie na samym rozpoznaniu PChN.

Jaki chleb wybierać przy PChN?

Nie ma jednego rodzaju chleba, który będzie najlepszy dla każdej osoby z PChN. Przy wyborze pieczywa warto patrzeć na cały skład, a nie tylko na to, czy chleb jest biały czy pełnoziarnisty. Szczególnie ważne są dodatki fosforanowe, ilość soli oraz porcja pieczywa w ciągu dnia. Pieczywo pełnoziarniste może być elementem diety osoby z chorobą nerek, jeśli odpowiada jej wynikom badań i całemu sposobowi żywienia.

Wybór pieczywa powinien być częścią całego sposobu

 a nie osobną decyzją dotyczącą jednego produktu.

krótka lista:

• czytaj skład – im prostszy, tym łatwiej ocenić produkt,
• szukaj składników zawierających słowo „fosforan” lub „phosphate”,
• porównuj zawartość soli między produktami,
• nie wybieraj pieczywa wyłącznie na podstawie koloru – ciemny chleb nie zawsze oznacza pełnoziarnisty,
• zwracaj uwagę na wielkość porcji i całodzienną dietę, a nie pojedynczą kromkę,
• przy hiperfosfatemii dobór pieczywa powinien uwzględniać również wyniki badań i pozostałe źródła fosforu w diecie.

KDIGO podkreśla, że przy ograniczaniu fosforu warto uwzględniać jego źródło  roślinne, zwierzęce lub dodatki fosforanowe, a decyzje o leczeniu obniżającym fosfor powinny opierać się przede wszystkim na utrzymującym się lub narastającym podwyższeniu fosforu w surowicy.

Jak rozpoznać dodatki fosforanowe w pieczywie?

W pieczywie i innych produktach przetworzonych fosfor może występować nie tylko naturalnie, ale także jako dodatek technologiczny. Takie dodatki są zwykle dobrze przyswajalne, dlatego warto zwracać na nie szczególną uwagę przy PChN, zwłaszcza gdy stężenie fosforu we krwi jest podwyższone.

Na etykiecie szukaj nazw zawierających słowo „fosforan”, „phosphate”, „kwas fosforowy” albo numerów dodatków z grupy E338–E341, E343 oraz E450–E452. Komisja Europejska wymienia te właśnie grupy jako kwas fosforowy, fosforany, difosforany, trifosforany i polifosforany.

krótka lista:

• E338 – kwas fosforowy
• E339–E341 – fosforany sodu, potasu i wapnia
• E343 – fosforany magnezu
• E450–E452 – di-, tri- i polifosforany

Jeśli dwa podobne chleby mają zbliżony skład, zwykle lepszym wyborem będzie ten bez dodatków fosforanowych i z mniejszą zawartością soli.

Czy chleb pełnoziarnisty jest bezpieczny przy PChN?

Tak, pieczywo pełnoziarniste może być elementem diety osoby z przewlekłą chorobą nerek. Sama wyższa zawartość fosforu nie oznacza automatycznie, że taki chleb trzeba wykluczyć. W produktach roślinnych znaczna część fosforu występuje w postaci związanej z fitynianami, przez co jest gorzej przyswajalna niż fosfor z dodatków fosforanowych. KDIGO podkreśla, że przy zaleceniach dotyczących fosforu warto brać pod uwagę jego źródło: roślinne, zwierzęce oraz dodatki do żywności.

Dlatego wybór pieczywa powinien zależeć od całego obrazu: wyników badań, obecności hiperfosfatemii, zawartości soli i dodatków fosforanowych, wielkości porcji oraz pozostałych produktów w diecie. Nie ma potrzeby automatycznie zamieniać każdego chleba pełnoziarnistego na białe pieczywo tylko dlatego, że pacjent ma PChN.

Najważniejsza zasada:
nie „jasny czy ciemny?”, ale „jaki skład, jakie dodatki, jaka porcja i jakie wyniki pacjenta?”

Podsumowanie

Przy PChN wybór pieczywa nie powinien opierać się wyłącznie na jego kolorze ani na całkowitej zawartości fosforu. Znaczenie mają źródło fosforu, obecność dodatków fosforanowych, zawartość soli, wielkość porcji oraz aktualne wyniki badań. Pieczywo pełnoziarniste nie jest automatycznie przeciwwskazane, a w wielu przypadkach może być elementem dobrze zbilansowanej diety.

Najlepszy wybór to chleb o prostym składzie, bez zbędnych dodatków fosforanowych, z rozsądną ilością soli i dopasowany do indywidualnej sytuacji klinicznej pacjenta.

Masz PChN i nie wiesz, jakie pieczywo będzie odpowiednie przy Twoich wynikach? W czasie konsultacji możemy przeanalizować jadłospis, wyniki badań i dobrać rozwiązania do Twojej sytuacji.